الشيخ حسين المظاهري
33
سير و سلوك؛ يقظه (بيدارى) (فارسى)
كتابهاى اساتيد آگاه ، كه در حدّ فهم او باشد ، خود را در راه مستقيم نگاه دارد . بعد از آن اگر شبههاى براى او جلو آمد از اهل فن و اشخاص بصير سؤال كند و با اين دو بال - يعنى تقواى الهى كه عمل است و برداشتهاى عمومى كه علم است - حركت كند و اگر به صورت جدّى به اين امور اهتمام ورزد ، به مقاماتى نائل مىگردد . آنگاه خداى سبحان نظر عنايتى به او نموده ، او را تزكيه مىفرمايد . استاد خصوصى گذشته از مطالبى كه ذكر شد ، اساساً بهرهگيرى از استاد خصوصى در مراحل و مراتب اوّليه و حتّى مراتب متوسط سير و سلوك توصيه نمىشود . اينكه مشهور شده است ، براى شروع سير و سلوك بايد از استاد خصوصى بهره گرفت ، اعتبار ندارد . زيرا همانطور كه بيان شد ، اوّلًا استاد خصوصى كه واجد شرايط باشد ، بسيار نادر است . ثانياً افرادى با تظاهر به كسوت استادى ، موجب گمراهى و ضلالت سالك مىشوند . و ثالثاً در صورت دسترسى خصوصىِ سالك مبتدى به استاد منزّه و راه يافته ، حالات و شيوهء سلوكىِ استاد و اصل ، و فاصلهاى كه بين شاگرد و استاد از لحاظ مرتبهء عرفانى وجود دارد ، ممكن است موجب نااميدى شاگرد گردد . به عبارت روشنتر ناتوانى سالك از انجام اعمال و عباداتى كه استاد انجام مىدهد ، او را از ادامهء راه نا اميد مىكند و نااميدى يكى از از نيرنگهاى شيطان براى طالب معرفت به شمار مىرود . ولى مكر مهمتر از آن ، اين است كه شيطان به سالك فرمان مىدهد كه كمر به انجام كارهايى ببندد كه در شأن او نيست و به كارهايى بپردازد كه بر عهدهء وى نيست و او را تشويق مىكند به كارهايى روى آورد كه او نبايد انجام دهد . و بدين ترتيب ، او به نوميدى و گاهى به جنون يا بيمارىهاى روانى كشيده مىشود كه برخاسته از جهلى است كه آن نيز پرداختهء مكر ابليس است . لذا استفاده و بهرهمندى از استاد گزينشى و خصوصى براى سالك مبتدى و يا كسى كه در ميانهء راه است ، ابداً توصيه نمىشود . در عين حال ،